Samsun'da İşsizlik mi, İş Beğenmemezlik mi Var?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre bölgesel işsizlik oranlarında üst sıralarda yer alan Samsun’da işgücü piyasası, uzun süredir çözülemeyen bir paradoksla karşı karşıya: İş arayan on binlerce kişi varken, işverenler de personel bulamamaktan şikayetçi. Uzmanlar, bu ikilemin temelinde "gerçek işsizlik" ve "nitelik uyuşmazlığından kaynaklanan iş beğenmeme" olgularının eş zamanlı olarak yaşanmasını gösteriyor.

Veriler Ne Söylüyor? İşsizlik Azalıyor Ama...
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan son veriler, Samsun’un dâhil olduğu bölgede (TR83 - Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) işsizlik oranında bir düşüş eğilimi olduğunu gösteriyor. 2023 yılında %9,4 olan Samsun’daki işsizlik oranı, 2024 itibarıyla %7,2 seviyesine gerilemiş durumda. Bu düşüş olumlu bir sinyal olsa da, Samsun, Karadeniz Bölgesi’nde hâlâ en yüksek işsizlik oranına sahip iller arasında yer alıyor.

İşsizlik, özellikle kadınlar ve genç nüfus arasında daha derin hissediliyor.

İşverenlerin Çığlığı: "Eleman Bulamıyoruz"
İşsizlik rakamlarına rağmen, Samsun Ticaret ve Sanayi Odası'na kayıtlı işverenler ve sanayi bölgelerindeki yöneticiler, özellikle belirli sektörlerde ciddi personel bulma sıkıntısı yaşadıklarını dile getiriyor. Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) kayıtları da bu durumu destekliyor.

İŞKUR’a iletilen açık iş ilanlarının büyük bir kısmı, genellikle düşük vasıflı ya da ağır fiziki güç gerektiren pozisyonlardan oluşuyor. 2022 yılı verilerinde en çok açık iş ilanı verilen mesleklerin başında büyük bir oranla "Beden İşçisi (Genel)" gelmesi, sorunun nitelikli elemandan çok, bu tür işlere talep olmaması noktasında yoğunlaştığını gösteriyor.

Temel Çatışma Noktaları
Piyasa uzmanlarına göre, Samsun'daki bu ikili yapının üç temel nedeni var:

Ücret ve Beklenti Uyuşmazlığı: İş arayanlar, artan hayat pahalılığı ve yüksek enflasyon karşısında, beklentilerinin altında kalan ücretleri ve yetersiz çalışma koşullarını sunan işleri kabul etmek istemiyor. İşverenler ise maliyetler nedeniyle talep edilen ücretleri vermekte zorlanıyor.

Nitelik Uyuşmazlığı (Skills Mismatch): İş arayan kitlenin sahip olduğu eğitim ve mesleki beceriler ile sanayinin, hizmet sektörünün veya yeni teknolojinin gerektirdiği yeni nesil nitelikler arasında ciddi bir uçurum var. İşveren aradığı tecrübe ve donanıma sahip elemanı bulamazken, iş arayan da niteliğine uygun bir iş bulamıyor.

Çalışma Kültürü Sorunu: Genç nüfusun özellikle hafta sonu tatili, esnek çalışma saatleri ve sosyal haklar gibi konulardaki beklentileri, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ'ler) geleneksel çalışma düzeniyle sık sık çatışıyor.

Çözüm Yolları
Samsun’un iş piyasası düğümünü çözmek için atılacak adımlar, sadece ekonomik büyümeyi değil, aynı zamanda sosyal refahı da artırma potansiyeli taşıyor.

Mesleki Eğitim Odaklı Dönüşüm: Bölgedeki üniversiteler, meslek yüksekokulları ve İŞKUR’un, sanayinin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçlarına yönelik uygulamalı mesleki eğitim ve staj programlarını artırması gerekiyor. Özellikle yazılım, lojistik ve yüksek teknolojili imalat gibi sektörlere odaklanılmalı.

Ücret ve Sosyal Hak Dengesi: İşverenlerin, cazip olmayan pozisyonlarda personel tutabilmek için rekabetçi ücret politikaları ve iyileştirilmiş sosyal haklar sunması, kısa vadede "iş beğenmeme" algısını kırmanın anahtarı olacaktır.

Kurumsal İletişim ve Kariyer Rehberliği: İş arayanlara, sadece iş bulma değil, aynı zamanda kariyer planlaması ve piyasanın sunduğu imkanlar konusunda daha etkin rehberlik hizmeti sunulması gerekiyor.

Samsun, bölgesinin ticaret ve sanayi merkezi olma potansiyelini tam olarak kullanmak için, bu iki yönlü sorunu aynı anda ele alan kapsamlı ve uzun vadeli politikalar geliştirmek zorunda. Aksi takdirde, işsizlik istatistikleri düşse bile, işverenlerin "eleman yok" çığlığı ve gençlerin "iş yok" serzenişi devam edecektir.

Samsun Ekonomi Analiz Haber